Van aanbod naar betekenis: nieuwe kijk op daginvulling

Gepubliceerd op: 30-04-2026

Hoe organiseer je dagactiviteiten die echt aansluiten bij mensen met dementie en hun naasten? Door de toename van het aantal mensen met dementie en het beleid om langer thuis te wonen, staat de manier waarop daginvulling wordt georganiseerd onder druk. De huidige, vaak aanbodgerichte manier van werken sluit niet altijd aan bij wat mensen nodig hebben.

In Amstelland en de Meerlanden groeit daarom een nieuwe benadering: van aanbodgericht naar betekenisgericht. Stap voor stap ontstaat een beweging waarin niet het aanbod, maar de mens en zijn dagelijks leven centraal staat. Voor gemeenten, zorg- en welzijnsorganisaties en netwerkpartners betekent dit een gezamenlijke zoektocht naar andere keuzes en samenwerking.

Van lokale vraag naar regionale beweging

In Amstelland en de Meerlanden werkten projectleider Wendela Erbrink en netwerkcoördinator Bertien Tweehuijsen samen aan de vernieuwing van daginvulling voor mensen met dementie en hun naasten. Wat begon met een vraag uit Aalsmeer over het vernieuwen van dagbesteding, groeide uit tot een regionaal maatwerktraject.

In fase 1, die liep van december 2024 tot april 2025, werd in Aalsmeer de basis gelegd. Dat gebeurde met een ‘klantarena’, waarin mensen zelf aan het woord kwamen, en gesprekken met professionals. In fase 2, van mei 2025 tot en met januari 2026, werd dit verbreed naar andere gemeenten. In interviews met verschillende betrokkenen werden behoeften rondom daginvulling opgehaald. Zo ontwikkelde het traject zich stap voor stap van een lokale verkenning naar een regionale beweging.

Drie lagen van daginvulling

In dit maatwerktraject ontstond een nieuwe manier van kijken naar dagactiviteiten, opgebouwd uit drie lagen. In de eerste fase is veel nog aanbodgericht. Daarna volgt vraaggericht werken, waarin de behoeften van mensen met dementie en hun naasten meer leidend worden. De derde laag is betekenisgericht, waarin het leven, de interesses en talenten van mensen het vertrekpunt vormen. 'Het gaat om de mens kennen', zegt Wendela. 'Niet de zorgvraag als uitgangspunt, maar iemands verhaal.' Daarmee verschuift de focus van bezig zijn naar ertoe doen.

Uit de praktijk: secretaris van de praatgroep

'Betekenisvolle rollen' is een methodiek die is ontwikkeld door Amstelring, een van de VVT-partijen. In een praatgroep voor mensen met dementie kan iemand opnieuw aansluiting vinden bij een vertrouwde rol uit het verleden. Zo komt een vrouw die vroeger een groot gezin runde opnieuw in een vertrouwde rol terecht. Waar zij thuis vaak de regelaar was, neemt zij in de groep de rol van ‘secretaris’ op zich. Ze houdt graag het overzicht en zorgt er bijvoorbeeld voor dat iedereen op tijd aanwezig is. Zo krijgt haar bijdrage opnieuw betekenis, niet vanuit een hobby of losse activiteit, maar vanuit een vertrouwde rol en manier van doen.

Wat mensen echt nodig hebben

In de klantarena en later in de interviews in andere gemeenten kwam een duidelijk beeld naar voren van wat mensen met dementie en hun naasten belangrijk vinden. Er is behoefte aan meer eigen regie, terwijl het aanbod regelmatig als te massaal of te verplicht wordt ervaren. Daarnaast is er behoefte aan meer variatie in activiteiten, zoals beweging, buiten zijn, creativiteit en gesprek. Ook is er vraag naar beter passend maatwerk dat aansluit bij individuele verschillen. Het thema eenzaamheid komt vaak terug, waarbij juist praktische voorwaarden een grote rol spelen. Mobiliteit en vervoer blijken vaak bepalend voor deelname. Mantelzorgers zijn dankbaar voor de ondersteuning, maar ervaren ook een hoge belasting en onzekerheid over de toekomst. Zij hebben behoefte aan houvast, herkenning en passende ondersteuning naast de zorg voor hun naaste. Daarnaast sluit de tijd dat hun partner naar de activiteitenlocatie gaat niet altijd aan bij hun eigen wensen, zoals familiebezoek of andere activiteiten. Dit vraagt om betere afstemming, zodat zowel de persoon met dementie als de mantelzorger er echt iets aan heeft.

Kleinschaligheid en eigen regie

Kleinschaligheid wordt als prettiger ervaren dan grote groepen, die sneller leiden tot onrust en minder ruimte voor eigen regie. Tegelijkertijd wordt het belang van zingeving benadrukt: niet alleen bezig zijn, maar iets doen dat betekenis heeft. Ook komt naar voren dat mensen met dementie vaker willen meedenken over de vormgeving van activiteiten. Hun ervaringen en voorkeuren krijgen daarin steeds nadrukkelijker een plek.

Uit de praktijk: rockkoor My Generation

Iedere donderdag komen mensen met en zonder dementie samen in rockkoor My Generation van Amstelring om pop- en rocknummers te zingen. Een plek waar muziek en gelijkwaardigheid samenkomen. 'Ik voel me zo happy in dat koor, ik ben daar helemaal mezelf', vertelt een deelnemer.

Van zorg naar gemeenschap

De beweging in de regio gaat nadrukkelijk richting welzijn en gemeenschap. Activiteiten worden steeds vaker georganiseerd in de wijk en bij verenigingen, in plaats van uitsluitend binnen zorgorganisaties. Hierdoor sluiten ze beter aan bij het dagelijks leven van mensen. 'Gebruikmaken van wat er al is in de samenleving is essentieel', aldus Bertien. Het verenigingsleven, buurthuizen en andere ontmoetingsplekken worden belangrijker als onderdeel van het netwerk rondom mensen met dementie. Zo ontstaat een inclusievere leefomgeving waarin mensen langer kunnen meedoen.

Nieuwe manier van organiseren

Waar organisaties voorheen vooral hun eigen aanbod bijhielden, wordt nu vanuit het netwerk breder gekeken naar wat er in de regio al bestaat en waar mensen met dementie bij kunnen aansluiten. Steeds vaker vertrekt dit vanuit de persoon zelf. Via een filter op de website van het netwerk kan iemand zoeken op bijvoorbeeld dag, dorp of voorkeuren, in plaats van op diagnose of indicatie. Zo verschuift de logica van 'passen binnen een voorziening' naar 'aansluiten bij iemands dagelijks leven'.

Samen leren en verbinden

Om die beweging te ondersteunen is in de regio een subsidie vanuit een grote gemeente ingezet om het bestaande aanbod breder in kaart te brengen. Een medewerker inventariseert welke activiteiten er al in de regio zijn, ook voor andere doelgroepen. Daarbij wordt gekeken waar mensen met dementie kunnen aansluiten, zoals bij initiatieven rond valpreventie of sport.

In Badhoevedorp is een traject gestart om drie verenigingen dementievriendelijk te maken, met trainingen en het inzetten van ‘de derde helft’: een activiteitenprogramma op locaties van sportverenigingen. Daarnaast zijn structurele samenwerkingsverbanden ingericht. De werkgroep Zinvolle dagactiviteiten in Amstelveen komt vier keer per jaar bijeen met vertegenwoordiging uit alle dagbestedingslocaties, afgewisseld tussen management- en uitvoeringsniveau. In deze bijeenkomsten worden ontwikkelingen afgestemd, kennis gedeeld en het geheel overzien. 'Het helpt om samen te blijven kijken waar we staan en wat er nodig is', zegt Bertien. In de regio wordt dit initiatief verder uitgebreid.

Lessen uit het maatwerktraject

Een belangrijke les uit het traject is: klein beginnen, groot eindigen. Juist door klein te starten ontstaat ruimte om te leren en bij te sturen. Daarnaast is het volgens Bertien essentieel om een projectleider te betrekken met kennis van zowel de regio als het thema dementie, ook voor borging na afloop van het maatwerktraject.

Van netwerk naar beweging

De ontwikkeling in Amstelland en de Meerlanden laat zien dat vernieuwing niet alleen zit in nieuw aanbod, maar vooral in anders kijken en organiseren. Door aan te sluiten bij de leefwereld van mensen en praktische drempels serieus te nemen, wordt daginvulling breder benaderd. De focus verschuift daarmee van een zorgvraag naar een maatschappelijke opgave waarbij de samenleving actief wordt betrokken. 'Het belangrijkste is dat we blijven aansluiten bij de regio en bij wat er al is', zegt Wendela.