Levensboek
Gepubliceerd op: 18-05-2022
Laatst bijgewerkt op: 27-02-2026
Een levensboek is een boek of map met belangrijke, waardevolle gebeurtenissen uit iemands leven. Door te praten over het levensboek met cliënten en hun familie leer je de behoeften van cliënten beter kennen. Zo kun je daar beter op inspelen met passende zorg en ondersteuning.
In het kort
Type tool
Hulpmateriaal
Voor wie
Mantelzorgers, Verzorgenden, Zorgverleners, Verpleegkundigen, Zorgcoördinatoren, Netwerkcoördinatoren
Cliëntgroep
Ouderen, Dementie
Soort kennis
Praktijk
Ontwikkelaar
Cicero Zorggroep en Vilans
Een levensboek helpt iemand de belangrijkste en meest waardevolle gebeurtenissen uit zijn leven opnieuw beleven. Zo’n boek kan een belangrijke bijdrage leveren aan individuele (persoonsgerichte) zorg. Het principe: herinneringen ophalen gaat makkelijker met behulp van foto’s en verhalen. Vaak komen bij het maken van een levensboek gegevens boven tafel waar zorgverleners anders moeilijk achter komen. Ze gaan bijvoorbeeld over normen en waarden en over de gewoontes die iemand vroeger had. Hele persoonlijke dingen waar zorgverleners graag op willen inspelen. De doelen van het maken van een levensboek zijn:
- Door het voeren van gesprekken over het levensboek leren medewerkers de behoeften van de bewoners beter kennen en kunnen ze daar beter op inspelen.
- De bewoner krijgt extra individuele aandacht.
- Ook voor familie kan het levensboek helpen om gesprekken op gang te brengen.
Het levensboek kan voor alle bewoners gemaakt worden. Binnen Cicero wordt het levensboek vooral ingezet bij bewoners met dementie. Het levensboek kan door iedereen gemaakt worden die betrokken is bij de bewoner (familie, zorgverleners, of vrijwilligers).
Als eerste stap wil je een levensboek samenstellen. Cicero gebruikt een standaard levensboek als basis: een ringband met plastic hoezen van A4-formaat. Het boek bevat bladzijden met vragen over verschillende onderwerpen. Dit varieert van vragen over het ouderlijk gezin en het eigen gezin tot favoriete muziek, reizen en hobby’s. Je kunt deze vragen beantwoorden en er foto’s bij plakken. Je kunt zelf extra bladzijden met vragen, foto’s of andere informatie toevoegen. Zo ontstaat een uniek levensboek dat er voor elke bewoner anders uitziet. Een levensboek komt tot stand door gemiddeld 3-4 maanden een maal per 2 weken een gesprek te hebben met de bewoner en/of zijn mantelzorger/familie.
Als je het levensboek hebt samengesteld, kun je het als volgt gebruiken:
- Zo’n 2 tot 3 keer per week kan een familielid of medewerker met een bewoner het levensboek inkijken zodat hij regelmatig de gelegenheid krijgt om een stukje van het eigen leven te herbeleven.
- Houd het levensboek bij, zodat iedereen fris blijft aankijken tegen zowel de bewoner als het levensboek.
Je hebt het volgende nodig om een levensboek samen te stellen en te gebruiken in de praktijk:
- een ringband met plastic hoezen van A4-formaat;
- bladzijdes met vragen over verschillende onderwerpen, zoals het ouderlijk gezien, favoriete muziek, reizen en hobby's;
- gesprekken met de bewoner en zijn naasten.