Mensen met een migratieachtergrond

Allereerst is het belangrijk dat je open en nieuwsgierig bent naar wat voor iemand belangrijk is. Vraag naar waarden, gewoonten en wensen en vul deze niet zelf in. In de praktijk blijkt dat hier vaak extra aandacht voor nodig is. 

Signalen van dementie en diagnose

Soms worden signalen van dementie laat herkend bij mensen met een migratieachtergrond. Dat kan verschillende oorzaken hebben. Mensen zien geheugenproblemen bijvoorbeeld niet als ziekte, maar als iets wat hoort bij het ouder worden. Ook kan het zijn dat ze weinig kennis hebben over dementie. Soms spelen schaamte en taboe een rol. De dementie kan daardoor al in een ver stadium zijn voor een diagnose gesteld wordt. 

Het herkennen en stellen van een dementiediagnose is soms moeilijker als Nederlands niet iemands eerste taal is. Ook kunnen taal, opleiding en culturele achtergrond invloed hebben op de uitkomst van sommige geheugentests. Hoe zorg je er als professional voor dat je diversiteits- en cultuursensitief werkt? De volgende tips helpen: 

• Vraag hoe de persoon en de naasten zelf naar de veranderingen kijken. 
• Let naast geheugenproblemen ook op veranderingen in gedrag, stemming, taal, oriëntatie en dagelijks functioneren. 
• Gebruik eenvoudige taal en controleer of iemand de informatie heeft begrepen. 
• Schakel waar nodig een professionele tolk in. 
• Kies bij diagnostiek zo nodig een instrument dat geschikt is voor verschillende taal- en culturele achtergronden. 
• Kijk breed: naar ziekte en gezondheid, maar ook naar het dagelijks leven, het sociale netwerk en wat voor iemand belangrijk is. 

Alledaags leven met dementie 

Goed leven met dementie betekent voor iedereen iets anders. Leer daarom de persoon en zijn levensverhaal kennen. Vraag bijvoorbeeld naar belangrijke mensen in iemands omgeving, taal, geloof, eten, muziek, dagelijkse gewoonten, werk, hobby’s en belangrijke gebeurtenissen uit het verleden. Vul niet op basis van iemands afkomst in wat iemand belangrijk vindt. Diversiteits- en cultuursensitief werken betekent juist dat je dit aan de persoon zelf en de naasten vraagt. 

Kijk ook hoe iemand kan blijven meedoen. Misschien zijn een buurthuis, vereniging, kerk, moskee, tempel of andere vertrouwde ontmoetingsplek hierbij belangrijk. Onderzoek hoe de persoon met dementie daar kan blijven komen. Betrek het sociale netwerk, maar ga er niet automatisch vanuit dat familie alle ondersteuning en zorg kan of wil geven. Vraag wie belangrijk zijn, wie nu helpt en waarbij extra ondersteuning nodig is. 

Zorg en ondersteuning 

Goede ondersteuning en zorg sluiten aan bij de persoon met dementie en zijn naasten. Het is daarbij belangrijk om verder te kijken dan iemands culturele achtergrond. Vraag bijvoorbeeld:  

• Wat is voor u belangrijk?  
• Waar moeten wij rekening mee houden?  
• Wie wilt u bij gesprekken en beslissingen betrekken? 

Meer tips voor zorg en ondersteuning

• Zorg ook dat informatie begrijpelijk is. Gebruik eenvoudige woorden, geef niet te veel informatie tegelijk en gebruik waar nodig informatie in de eigen taal, via beeldmateriaal of via een professionele tolk. 
• Heb ook aandacht voor mantelzorgers. In sommige families hebben mensen sterke verwachtingen over het zorgen voor elkaar. Hierdoor is het soms moeilijk om hulp te vragen. Ga er niet vanuit dat dit voor iedere familie geldt. Vraag hoe het met de mantelzorger gaat, wat zwaar is en welke ondersteuning kan helpen. 
• Praat daarnaast op tijd over wensen voor de toekomst. Denk aan wonen, ondersteuning, medische behandeling, geloof, familie en de laatste levensfase. Houd rekening met de manier waarop de persoon en familie gewend zijn hierover te praten.

Samenwerking in de regio 

Passende ondersteuning en zorg vragen om samenwerking tussen zorg, welzijn, gemeenten, dementienetwerken en lokale gemeenschappen. Breng binnen het dementienetwerk in kaart welke inwoners je bereikt met informatie en welke niet. Kijk welke kennis, voorzieningen en materialen al aanwezig zijn. Ga daarbij na hoe toegankelijk en passend de informatie, ondersteuning en zorg zijn voor verschillende groepen inwoners: 

• Is informatie beschikbaar in verschillende talen?  
• Weten professionals hoe zij een tolk kunnen inzetten?  
• Is er kennis over cultuursensitief werken?  
• Sluit het aanbod aan bij verschillende groepen inwoners? 

Meer tips voor samenwerking in de regio

• Werk ook samen met organisaties en personen die gemeenschappen al bereiken. Denk aan migrantenorganisaties, religieuze gemeenschappen, buurtorganisaties en sleutelpersonen. Zij kunnen helpen om dementie bespreekbaar te maken, behoeften te signaleren en mensen de weg naar ondersteuning en zorg te laten vinden. 
• Betrek mensen met dementie en naasten ook zelf bij het verbeteren van het aanbod. Zo werk je niet alleen voor, maar ook met mensen met verschillende achtergronden. 
• Zorg bij een overgang naar een andere professional of woonvorm voor een warme overdracht. Deel daarbij niet alleen medische informatie, maar ook informatie over: 
  • taal
  • belangrijke personen voor de persoon met dementie
  • gewoonten
  • geloof of levensbeschouwing
  • interesses en al het andere wat voor de persoon belangrijk is