Zo helpt technologie mensen met dementie en hun naasten

Hoewel veel technologische hulpmiddelen nog in ontwikkeling zijn, laten praktijkvoorbeelden zien dat zelfs kleine innovaties een groot verschil kunnen maken. Ze kunnen gevoelens van eenzaamheid verminderen, zelfstandigheid ondersteunen en naasten ontlasten. Op deze pagina vind je inspirerende voorbeelden van technologie die mensen met dementie helpt in het dagelijks leven.

Knuffelrobots en leefstijlmonitoring

Een knuffelrobot met verzwaarde armen en een hartslag kan helpen bij onrust, slaapproblemen en eenzaamheid. ‘Dat hartslagje kalmeert. Als je hem om je heen slaat, geeft dat een gevoel van nabijheid’, zegt onderzoeker Marthe Post van Vilans. Leefstijlmonitoring is ook nuttig. Sensoren letten op het dagelijkse patroon van iemand met dementie thuis. ‘Naasten hoeven niet 24 uur per dag alert te zijn. Ze krijgen pas een melding als er hulp nodig is’, zegt Marthe. Tip: deel ervaringen uit de praktijk. ‘Praktijkverhalen zijn minstens zo belangrijk als onderzoeksresultaten.’

Ontwerpen samen met mensen

Bij het project ‘Thuis van de toekomst’ staan mensen met dementie en hun naasten vanaf het begin centraal. Onderzoeker Katie Verschueren: ‘Alleen al het bezoek aan iemand thuis is belangrijk. Mensen voelen zich gehoord en willen mee blijven doen.’ Met eenvoudige methoden brengen ze in kaart wat iemand nog zelf kan en wil, en wat niet meer lukt. Technologie wordt zo samen met mensen ontwikkeld, niet over hen heen. ‘Ze kunnen veel meer dan we soms denken’, zegt Katie.

Warme technologie: het wel-thuis-kompas

Het ‘wel-thuis-kompas’ laat iemand eenvoudig de weg naar huis vinden. Het heeft geen ingewikkelde knoppen. ‘Met een tracker maak je iemand afhankelijk. Wij willen technologie die laat zien wat iemand nog wél kan’, zeggen Sandra Suijkerbuijk en Dana Starmans van het Expertise Centrum Dementie & Technologie. Dit noemen ze warme technologie: mensgericht, eenvoudig en inclusief. Het gaat niet alleen om efficiëntie, maar ook om verbinding, emotie en eigen regie. Hun advies: blijf investeren in nieuwe technologie. ‘Er zijn nog veel kansen. Dat vraagt lef, maar ook plezier.’

Innovatie vanuit de werkvloer

Bij ViVa! Zorggroep begint innovatie altijd bij de gebruiker. Het Innovatielab werkt zo: eerst vraag je wat iemand nodig heeft, dan test je oplossingen, daarna kies je wat je opschaalt. Een voorbeeld is de ‘sprekende kalenderklok’, vertellen Larissa Flootman en Marianne Kraakman. Sommige cliënten konden geen analoge klok lezen, andere geen digitale. Door samen te testen met cliënten en medewerkers ontstond een aanpasbare klok die voor iedereen werkt. ‘Het zetje waardoor iemand weer meer zichzelf kan zijn’, zeggen de onderzoekers. Tip: test altijd samen met de mensen die het gebruiken.

AI-chatbots: kansen en voorzichtigheid

AI-chatbots kunnen helpen bij het vinden van hulpmiddelen of het geven van uitleg over ziektebeelden. Antoinette, vrijwilliger in de ouderenzorg, gebruikt AI om kennis over verschillende ziekten te verzamelen. Dominica, mantelzorger en verpleegkundige, gebruikt het om snel het juiste materiaal te vinden. ‘Binnen 30 seconden heb je overzicht’, zegt Dominica. ‘Maar neem antwoorden nooit klakkeloos over. Zonder kennis kun je fouten maken.’ AI kan veel helpen, als het veilig is en gekoppeld aan de regels van de organisatie. Privacy is belangrijk: hoe meer informatie je invoert, hoe beter het werkt, maar ook hoe groter het risico. Daarom is overleg tussen de naaste, cliënt en professional essentieel.

Technologie begint met gesprek

Of het nu gaat om een knuffelrobot, een kalenderklok, een kompas of een chatbot, overal geldt: zet de mens centraal. Ontwikkel samen, test samen en praat over ervaringen en twijfels. Technologie is geen doel op zich. Het helpt mensen met dementie langer mee te doen, eigen regie te houden en naasten te ondersteunen. En misschien is dat wel de grootste innovatie: het gesprek.