Samen verantwoordelijkheid nemen voor ouder worden in de Achterhoek

In de Achterhoek bundelen gemeenten, zorg- en welzijnsorganisaties, ouderen- en cliëntorganisaties en de zorgverzekeraar hun krachten. Hun gezamenlijke doel: inwoners ondersteunen bij het ouder worden, met en zonder dementie. Binnen het Netwerk Ouderen en Veerkracht Achterhoek (NOVA) werken Renée Wilke, Betsy Wormgoor en Nadieh Bolink dagelijks samen aan die opgave.

Zij ervaren hoe bestuurlijke samenwerking groeit, waar het schuurt en wat het oplevert. Hun praktijkervaring laat zien dat zorg en sociaal domein elkaar kunnen versterken, mits er wordt geïnvesteerd in relaties, vertrouwen en een gedeeld verhaal.

Een gezamenlijke opgave

De samenwerking in de regio kende een goede basis vanuit NOVA, het regionale netwerk gericht op ouderen en dementie, maar is versterkt door het opstellen van het Integraal Zorgakkoord (IZA) regioplan. Hierbij is er een zogenaamde Tour d’Amour langs alle bestuurders van gemeenten en zorgaanbieders in de regio gemaakt door de IZA-themacoördinator. Tijdens de gesprekken werd het conceptplan gepresenteerd met een duidelijke boodschap: dit kunnen we alleen samendoen.

Die aanpak werkte. Door letterlijk langs te gaan en het gesprek aan te gaan, ontstond al vroeg begrip en draagvlak. Bestuurders herkenden de urgentie van toekomstbestendig ouder worden en voelden zich mede-eigenaar van de opgave.

Renée Wilke, bestuurder bij Sensire, ziet het belang van de gemaakte tour: ‘Je hebt één persoon aan tafel, maar daar zit een hele organisatie achter. Door langs te gaan en het verhaal te vertellen, wordt samenwerken concreter.’ Tegelijk benadrukt zij dat draagvlak geen eenmalige actie is. Het vraagt blijvende aandacht en herhaling.

Vertrouwen groeit door ontmoeting

Ook zonder extra financiële middelen besloten de partijen door te pakken. De gezamenlijke opgave was helder genoeg om samen verantwoordelijkheid te nemen. Door elkaar vaker te ontmoeten en vraagstukken te delen, groeide het vertrouwen. De lijnen tussen zorg en sociaal domein werden korter en het werd vanzelfsprekender om elkaar op te zoeken.

Die samenwerking ontstond niet van de ene op de andere dag. Het kostte tijd om elkaars wetten, regels en verantwoordelijkheden te leren kennen. Juist door hierover het gesprek te voeren, ontstond ruimte om verder te kijken dan het eigen domein en gezamenlijke keuzes te maken.

Een andere rol voor bestuurders

Voor bestuurders betekende deze samenwerking een andere manier van werken. Betsy Wormgoor, wethouder in de gemeente Berkelland, vertelt dat zorg en sociaal domein vroeger vooral naast elkaar bestonden. ‘Het waren twee werelden. Door de gezamenlijke opgave leren die elkaar steeds beter kennen en benutten.’

Bestuurders spelen hierin een sleutelrol. Zij bepalen de richting en geven ruimte aan samenwerking. Dat vraagt een open houding en de bereidheid om vaste patronen los te laten. In plaats van automatisch te redeneren vanuit het eigen budget, wordt steeds vaker gekeken naar wat gezamenlijk mogelijk is.

Andere gesprekken aan tafel

Renée ziet dat dit ook leidt tot andere gesprekken aan de bestuurstafel. Niet langer staat centraal wat een organisatie zelf kan doen, maar wat nodig is voor inwoners. Welke doelen hebben we samen en hoe brengen we middelen en inzet bij elkaar? Deze manier van denken helpt om zorg en ondersteuning beter op elkaar af te stemmen.

Samen verantwoordelijkheid nemen

Samen verantwoordelijkheid nemen betekent dat geen enkele partij het alleen doet. In de Achterhoek speelt NOVA hierbij een verbindende rol. Netwerkcoördinator Nadieh Bolink ziet dat regionale netwerken vaak dicht bij de uitvoering werken, maar niet altijd zichtbaar zijn voor bestuurders. Terwijl juist bestaande netwerken al domeinoverstijgend samenwerken. ‘Het is krachtig om hier gebruik van te maken bij het veranderen of het versterken van samenwerking.’

Zichtbaarheid van netwerken

Door actief mee te denken over het regionale IZA-plan werd het netwerk meer zichtbaar. Bestuurders kregen een beter beeld van wat het netwerk doet en welke verbindende waarde het toevoegt. Toch blijft het belangrijk om dit steeds opnieuw te laten zien. Nadieh benadrukt dat je als netwerkcoördinator niet altijd aan tafel hoeft te zitten, maar dat bestuurders wel moeten weten wat netwerken doen en betekenen. Renée en Betsy onderschrijven dat samen verantwoordelijkheid nemen vraagt dat verschillen bespreekbaar worden, omdat organisaties vanuit andere kaders en tempo’s werken. Door steeds terug te gaan naar de gezamenlijke opgave, kan ruimte ontstaan om elkaar te helpen. Wanneer dat lukt, groeit de bereidheid om samen oplossingen te zoeken.

Wat het betekent voor inwoners

De samenwerking binnen NOVA richt zich op veerkrachtig ouder worden. Inwoners moeten zich veilig en ondersteund voelen in hun eigen omgeving, ook als hun situatie verandert. Dat gaat verder dan zorg alleen.

Het raakt ook aan passende woningen, samenleven in buurten en zicht op informele hulp. Door zorg en sociaal domein met elkaar te verbinden, ontstaat meer samenhang in ondersteuning. Dat maakt het voor professionals, vrijwilligers en mantelzorgers makkelijker om goed op elkaar aan te sluiten.

Betsy zegt hierover: ’Ouder worden moet niet als probleem worden gezien, maar als iets waar we ons samen op voorbereiden.’ Zij benadrukt dat inwoners zelf ook een rol hebben, door tijdig na te denken over hun toekomst en te weten welke hulp en voorzieningen in de buurt beschikbaar zijn.

Samen verantwoordelijkheid nemen betekent blijven investeren in relaties, juist als het schuurt. Dat is geen snelle weg, maar wel een die bijdraagt aan betere ondersteuning van ouderen, met en zonder dementie, in hun eigen leefomgeving.