Deel deze pagina via:
Kansen en drempels in het organiseren van mantelzorgondersteuning
Gepubliceerd op:
In de Zorgstandaard Dementie staat dat naasten en mantelzorgers op tijd ondersteuning moeten krijgen. Maar hoe richt je dit precies in en tegen welke uitdagingen loop je mogelijk aan? Marleen Quakkelaar is programmamanager dementie en netwerkcoördinator van het Netwerk Dementie Haaglanden. Zij vertelt over de cursus Beter Thuis met Dementie en andere initiatieven om mantelzorgers te ondersteunen. Ook vertelt ze tegen welke uitdagingen zij aanloopt bij het bereiken en betrekken van de doelgroep.
Beter Thuis met Dementie
De cursus Beter Thuis met Dementie is een van de projecten waar Marleen bij betrokken is. In Rotterdam werd dit opgezet door zorgorganisatie Laurens en nu is het initiatief overgenomen door gemeente Den Haag. Beter Thuis met Dementie is een logeerweek waarin mensen die recent de diagnose dementie hebben gekregen, samen met hun mantelzorger worden uitgenodigd op een externe locatie. In deze week kunnen ze meedoen aan workshops van verschillende zorg- en welzijnsprofessionals. De cursus leert de deelnemers veel over het verloop van de ziekte en wat zij kunnen verwachten van het leven met en zorgen voor iemand met dementie. Daarnaast is er tijdens de week veel ruimte voor lotgenotencontact en gezelligheid.
Werving komt met uitdagingen
Onderzoek dat in Nederland werd uitgevoerd naar de effecten van Beter Thuis met Dementie laat zien dat de cursus onder andere een positief effect heeft op de kwaliteit van leven van deelnemers. Ook Marleen geeft aan dat deelnemers erg positief op de cursus terugkijken. Toch blijkt het niet makkelijk om deelnemers voor de cursus te werven. Marleen vertelt: 'We hebben per kwartaal ruimte voor 7 stellen en we hebben 70 casemanagers in de regio. De casemanagers zijn ook enthousiast, en via verschillende routes worden wervingsacties uitgezet. Toch lopen de aanmeldingen niet hard. Dat kan bijvoorbeeld komen doordat mantelzorgers uitvallen, omdat de persoon met dementie achteruitgaat.'
Tips voor de werving van deelnemers
Organiseert jouw regio ook een cursus Beter Thuis met dementie of een vergelijkbaar initiatief? Marleen geeft een aantal tips om deelnemers te werven:
- Zet zo breed mogelijk in op werving en wees niet bang voor wachtlijsten. Laat iedere discipline die dit kan, doorverwijzen.
- Blijf herhaaldelijk de cursus onder de aandacht brengen.
- Zorg voor ambassadeurs die hun collega’s enthousiasmeren.
- Deel beeldmateriaal en vernieuw dit regelmatig.
- Neem een filmpje op met deelnemers over hoe ze het hebben ervaren.
- Gebruik zoveel mogelijk verschillende vormen van media: folders, maar bijvoorbeeld ook online kanalen als intranet, nieuwsbrieven en LinkedIn.
- Houd rekening met eventuele uitval van deelnemers en bouw een reservelijst op.
- Vraag andere organisaties uit jouw netwerk of zij de informatie ook op hun nieuwskanalen willen plaatsen.
Vraag- of aanbodgericht aan de slag?
De uitdagingen rondom het ondersteunen van mantelzorgers blijken breder dan het werven van voldoende deelnemers aan de cursus Beter Thuis met Dementie. Marleen geeft aan dat vroegtijdige ondersteuning van mantelzorgers best een dilemma kan zijn: 'Ziekenhuizen geven aan dat mensen vlak na de diagnose overspoeld worden met informatie. Het is dan de vraag: ga je vraaggericht (reablement) of aanbodgericht werken?' Ze geeft hierbij ook aan dat dit bij mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden extra uitdagend is, omdat het dan soms niet werkt om vraaggericht te werken. 'Je zit op de scheidslijn van vraaggericht en aanbodgericht werken en stelt jezelf soms de vraag: ga ik iets organiseren waar niemand op af komt? Of moet ik iets aanbieden zodat mensen het kunnen ervaren en daarop reflecteren?', aldus Marleen.
Je stelt jezelf soms de vraag: ga ik iets organiseren waar niemand op af komt? Of moet ik iets aanbieden zodat mensen het kunnen ervaren en daarop reflecteren?
Marleen Quakkelaar, programmamanager dementie en netwerkcoördinator
Cultuur en generatie van invloed op effectiviteit ondersteuning
Naast gezondheidsvaardigheden, zijn er nog meer factoren die een rol spelen bij hoe goed initiatieven voor mantelzorgondersteuning aanslaan. Zo vertelde Marleen dat in haar regio laagdrempelige huiskamergesprekken over dementie zijn georganiseerd in de eigen taal van de deelnemers. 'Voor mensen van Hindoestaanse en Chinese afkomst is dit een groot succes maar bij de gesprekken voor Turkse inwoners loopt het nog niet storm.' Zij verwacht dat dit ook te maken kan hebben met generatieverschillen: 'De jonge generatie zou hier wel meer interesse in kunnen hebben, maar die werken gewoon overdag. De oudere generatie lost het dan onderling op, terwijl het eigenlijk een probleem is van de jongere generaties.'
Tips om mantelzorgers te ondersteunen
Vanuit haar eigen ervaringen heeft Marleen nog een aantal tips om mantelzorgers succesvol te ondersteunen:
- Ga het liefst vraaggericht te werk, maar wees wel alert op mensen die mogelijk lage gezondheidsvaardigheden hebben. Zij kunnen soms alleen reageren op iets dat hen wordt voorgelegd, niet proactief een open vraag beantwoorden over wat ze zouden willen.
- Bied een diversiteit aan ondersteuning waarmee je iedereen kunt bereiken. Een vorm als Beter Thuis met Dementie is niet voor iedereen geschikt. Vul dit aan met cursussen in de wijk en online aanbod.
- Kijk waar je echt zorg voor nodig hebt en waarvoor niet. Een groot deel van de mantelzorgondersteuning kan door het sociaal domein worden uitgevoerd.
- Schrijf in jouw regio of zelfs per wijk uit wie wat doet. Maak een soort routekaart met zorg en welzijn, zodat iedereen weet wie waar terechtkan.