Eigen regie bij dementie door reablement

Reablement is een groeiende beweging in de ouderenzorg. Het helpt mensen om zo lang mogelijk zelfstandig te blijven en hun eigen regie te behouden of terug te krijgen. De kern is wat cliënten zelf (weer) kunnen doen; de zorg neemt alleen over waar dat echt nodig is. Zo worden cliënten minder afhankelijk en staan hun leven en kwaliteit van leven centraal. 

Samenwerking en aandacht voor de persoon

Deze manier van werken vraagt om een andere houding van iedereen rondom de persoon met dementie: naasten, zorgverleners vanuit de wijkverpleging, het verpleeghuis en het ziekenhuis. Goed luisteren is essentieel. Uitgangspunten zijn: neem niet over wat mensen zelf kunnen, help mensen opnieuw te leren wat ze niet meer kunnen en zorg samen voor een oplossing voor alles wat overblijft. 

Betekenisvolle activiteiten centraal 

Bij WoonZorgcentra Haaglanden (WZH) staat het behoud van betekenisvolle, dagelijkse activiteiten centraal bij mensen met dementie die naar het verpleeghuis verhuizen. Manon: ‘Juist bij mensen met dementie zien we dat het behoud van kleine, dagelijkse activiteiten veel doet voor het gevoel van eigen regie en welzijn. Het is verleidelijk om iemand net na de verhuizing te laten wennen en rustig aan te doen. Maar we merkten dat het daarna voor de nieuwe bewoner veel moeilijker was om hun oude routines weer op te pakken.’ 

Thuis beginnen en samen leren

Reablement bij WZH begint daarom zo vroeg mogelijk, liefst al thuis. Paul: ‘Als mensen op de wachtlijst bij WZH staan, krijgen wij een seintje. Dan ga ik met een collega vanuit de zorg langs bij de persoon. Bij die gesprekken is ook iemand van de familie aanwezig. Samen bekijken we wat belangrijk is voor iemand, wat routines en betekenisvolle activiteiten zijn, en wanneer iemand zich thuis voelt. We kijken hoe we dat zoveel mogelijk kunnen overnemen.’ Deze informatie wordt vastgelegd in het zorgdossier, zodat het hele team ermee kan werken.

Paul vertelt over een huisbezoek bij een meneer die een altaartje naast zijn bed had staan: ‘Hij was gewend om elke ochtend voor het ontbijt even naar dat altaartje te lopen. We hebben zijn kamer bij WZH toen precies zo ingericht. Als we dit niet van tevoren hadden geweten, dan was hij die routine verloren.’ 

Manon: ‘Het gaat dus niet alleen om het behouden van zelfstandigheid, maar om ook wat er voor iemand toe doet. Als iemand bijvoorbeeld gewend is om naar de markt te gaan of zelf kleding te maken, dan kijken we wat diegene nodig heeft om dat te blijven doen. Ook als het niet lukt om een activiteit een-op-een over te nemen, kijken we naar een passend alternatief.’ 

Tools om reablement in de praktijk te brengen 

WZH besteedt ook op andere manieren aandacht aan reablement. Zo is er een overkoepelende projectgroep, zijn er trainingen voor medewerkers en is er een toolbox Thuis bij WZH. Ook is collega Mari Groenendaal onlangs gepromoveerd op de vraag hoe zorg- en welzijnsmedewerkers mensen met dementie en hun naasten kunnen ondersteunen in het behouden van betekenisvolle activiteiten gedurende de verhuizing van huis naar het verpleeghuis en daarna. Paul: ‘Reablement is meer dan een project. Het is een manier van werken waarin leren en reflecteren vanzelfsprekend zijn en teams routines durven te bevragen.’ 

Meer dan behoud van vaardigheden

Reablement leidt tot meer dan behoud van vaardigheden. Het creëert een cultuur waarin leren en reflecteren vanzelfsprekend zijn, families zich meer betrokken voelen en bewoners ervaren dat zij ertoe doen. WZH laat zien dat reablement vanaf dag één mogelijk is. Door bewoners actief te betrekken, betekenisvolle rollen te behouden en voortdurend te leren van de praktijk.

Het verhaal is een uitnodiging aan andere organisaties: durf routines te doorbreken, gebruik monitoring als leerinstrument en ga op zoek naar de betekenis achter activiteiten, liefst al thuis. Reablement is geen project, maar een werkwijze. Het begint bij één vraag: wat is belangrijk voor jou, en hoe kunnen wij dat samen versterken?