Deel deze pagina via:
Begrip voor veranderend gedrag: door de bril van degene met dementie
Gepubliceerd op: 02-03-2026
Mensen met dementie gedragen zich vaak anders. Dat kan moeilijk zijn voor henzelf en voor hun naasten. Ze zoeken bijvoorbeeld steeds naar spullen, worden sneller boos of stellen steeds dezelfde vragen. Wat betekent dit voor henzelf en hun omgeving en hoe ga je ermee om? Volgens Saskia Danen, oprichter van de Dementie Academie, begint het bij het kijken door de bril van degene met dementie.
Door de hersenschade die het dementieproces veroorzaakt, neemt het probleemoplossend vermogen van mensen af. Saskia vertelt: ‘Mensen kunnen zichzelf daardoor minder goed geruststellen. Daardoor voelen ze zich vaak angstig en gedragen ze zich soms gespannen. Daarnaast moet je je voorstellen dat leven met dementie erg vermoeiend is. Wij doen veel dingen op de automatische piloot, maar bij mensen met dementie werkt die automatische piloot niet meer goed. Alles in het dagelijks leven gaat moeilijker. En van onszelf weten we ook, als we vermoeid zijn, hebben we een korter lontje.’
Mentale impact van de diagnose dementie
Het omgaan met het hebben van dementie is daarnaast sowieso mentaal al zwaar. Saskia: ‘Als je de diagnose krijgt doet dat natuurlijk wat met je zelfbeeld en zelfvertrouwen. Durf je de dingen die je altijd deed nog wel te doen? Soms spelen mensen op "safe" en trekken ze zich terug.’ De uitdaging is om hierin die balans te vinden. Voldoende uitdagingen buiten de deur en tegelijkertijd voorkomen dat iemand zichzelf overvraagt. Wat het mentaal extra ingewikkeld maakt is dat het dementieproces vordert en je voor je het weet al weer naar een nieuwe balans moet zoeken. ‘Dat is niet alleen lastig voor degene met dementie. Ook voor de naasten is dit niet eenvoudig, omdat zij veel energie hebben gestoken in het zoeken naar wat werkt.’
Als je de situatie beter begrijpt, kun je de onrust bij de persoon met dementie verminderen. Bovendien geeft meer begrip de naasten vaak ook meer rust.
Saskia Danen, oprichter Dementie Academie
Het belang van begrip bij naasten
Voor de naasten roept het veranderende gedrag vaak veel emoties en vragen op. Voor hen is het belangrijk om te weten waarom iemand zich zo gedraagt. Volgens Saskia speelt daarbij nog vaak een misverstand: ‘We zoeken toch nog vaak de oorzaak alleen in het dementieproces, alsof agressie nou eenmaal bij het dementieproces hoort. We kunnen boos gedrag vaak voorkomen als we begrijpen waarom iemand zo reageert. Mensen met dementie beleven de wereld vaak meer vanuit gevoel dan vanuit ratio. Soms voelt de persoon zich bedreigd, is de omgeving verwarrend, of zijn er simpelweg te veel prikkels.’
Maatwerk: kijken naar de persoon en de omgeving
Er liggen dus veel kansen in het beter begrijpen van veranderend gedrag. Door je te verplaatsen in de persoon met dementie, en je bewust te zijn van hoe diegene de situatie waarneemt, kom je tot de beste resultaten. Uiteindelijk is het maatwerk vertelt Saskia: ‘Wie is deze persoon, welke hersenschade is er, wat waren diens gewoonten, en welke prikkels zijn er in de omgeving? Als je de situatie beter begrijpt, kun je de onrust bij de persoon met dementie verminderen. Bovendien geeft meer begrip de naasten vaak ook meer rust.’
Ruimte voor begrip
In de praktijk blijkt het overigens niet altijd mogelijk om veranderend gedrag te verminderen. Dan gaat het niet om het ‘oplossen’ van het gedrag, maar om de vraag hoe wij ermee omgaan. Het kan helpen om onszelf af te vragen hoe erg en storend het gedrag is. Dat gedrag door onze bril bekeken niet normaal is, wil niet zeggen dat het er niet mag zijn. Saskia: ‘Meer begrip voor de situatie en het gedrag is dan op zijn plek.’